İskoçya, sisli tepeleri, Ortaçağ kaleleri ve efsanelerle dolu gölleriyle dünyanın en sinematik ülkelerinden biri. Harry Potter’ın büyülü dünyasından Outlander’ın zamanın ötesine uzanan aşk hikâyesine kadar pek çok film ve dizi, ilhamını bu topraklardan aldı. Bu rehberde Edinburgh Harry Potter mekânlarını, Outlander hayranlarının sevdiği İskoçya Highlands rotasını ve İskoçya turu planlarken bilmeniz gerekenleri bir araya getirdik.
Edinburgh: masalsı bir başkent
Sönmüş bir volkanın üzerine kurulmuş Edinburgh Kalesi, şehrin her yerinden görünür. Kaleden Holyrood Sarayı’na inen Royal Mile, kaldırım taşlı ara sokakları (yerel deyişle “close”lar), dar merdivenleri ve taş binalarıyla adeta bir film seti gibidir. Eski Şehir ile 18. yüzyılda planlanan Yeni Şehir birlikte UNESCO Dünya Mirası listesindedir. Calton Tepesi’nden gün batımında şehri izlemek, Edinburgh’da yapılabilecek en güzel şeylerden biridir.
Edinburgh’da Harry Potter izleri
J.K. Rowling, Harry Potter serisinin önemli bir bölümünü Edinburgh’da yaşarken yazdı. Bu yüzden şehirde, kitaplara ilham verdiği söylenen pek çok mekân var. Harry Potter film mekânları turu yapanların en sevdiği duraklar şunlar:
- Victoria Street: Renkli cepheleri ve kıvrımlı yapısıyla Diagon Yolu’na ilham verdiği söylenen cadde. Fotoğraf için Edinburgh’un en popüler noktalarından biridir.
- Greyfriars Kirkyard: Tarihi mezarlıkta, serideki bazı karakter isimlerine ilham verdiği düşünülen mezar taşları bulunur. Ziyaret ederken mekâna saygı göstermek önemlidir.
- Kafeler: Yazarın çalıştığı söylenen kafeler, hayranlar için birer hac noktası hâline gelmiştir.
- George Heriot’s School: Kuleleriyle Hogwarts’a ilham verdiği söylenen okul binası, dışarıdan görülebilir.
Harry Potter hayranları için Londra ve Edinburgh’u birleştiren Harry Potter film mekânları turumuz, Warner Bros. Stüdyo turu, King’s Cross’taki Platform 9¾ ve Oxford’daki Hogwarts sahneleriyle bu deneyimi tamamlar.
Outlander hayranları için İskoçya
Diana Gabaldon’un romanlarından uyarlanan Outlander dizisi, 1700’lerin İskoçya’sına yolculuk yapan bir kadının hikâyesini anlatır ve dünya çapında milyonlarca kişiyi İskoçya’ya hayran bıraktı. Dizinin çekildiği kaleler ve köyler Edinburgh çevresine dağılmış durumda; ancak dizinin ruhunu en çok yansıtan şey, İskoç Yaylaları (Highlands)’nın vahşi ve romantik doğasıdır. Fraser’ların hikâyesindeki Jakobit ayaklanmasının sona erdiği Culloden savaş alanı da Inverness yakınlarındadır ve İskoç tarihinin en önemli olaylarından birine tanıklık eder.
Outlander çekim yerleri arasında en çok bilinenler; Doune Kalesi, kumtaşı evleriyle Culross köyü, Falkland kasabası ve Blackness Kalesi’dir. Bu noktaların bir kısmı özel turlarla, bir kısmı ise Edinburgh’dan günübirlik gezilerle görülebilir. Rehberli İskoçya turumuz ise dizinin atmosferini taşıyan Highlands manzaralarına odaklanır.
İskoçya Highlands rotası: gün gün
Glencoe Vadisi
Edinburgh’dan kuzeybatıya doğru ilerledikçe manzara değişir; yeşil tepeler yerini sarp dağlara ve derin vadilere bırakır. Glencoe, İskoçya’nın en dramatik vadisidir. Volkanik geçmişinin izlerini taşıyan zirveleri, şelaleleri ve sisli yamaçlarıyla burası fotoğraf tutkunlarının vazgeçilmezidir. Vadi, aynı zamanda İskoç klanlarının trajik tarihine de tanıklık etmiştir.
Fort William ve Ben Nevis
Britanya’nın en yüksek dağı Ben Nevis’in eteğindeki Fort William, “açık hava başkenti” olarak bilinir. Harry Potter filmlerinde Hogwarts Ekspresi’nin geçtiği ünlü Glenfinnan Viyadüğü de Fort William’ın batısında, yaklaşık yarım saatlik mesafededir; programınız uygunsa bu ikonik köprüyü görmek için ayrı bir plan yapabilirsiniz.
Loch Ness ve Inverness
Efsanevi canavar “Nessie”nin yaşadığı söylenen Loch Ness, 36 kilometre uzunluğuyla İskoçya’nın en ünlü gölüdür. Göl kıyısından yapılan bir fotoğraf molası, her İskoçya gezisinin klasik anlarındandır. Kuzeyde ise Highlands’in başkenti sayılan Inverness, Ness Nehri kıyısındaki katedrali ve kalesiyle sakin ve şirin bir şehirdir.
Skye Adası
İskoçya’nın en büyüleyici adası olarak anılan Skye Adası (Isle of Skye), doğal güzellikleriyle başka bir dünyaya açılır. Adanın simgesi olan kaya iğnesi Old Man of Storr, doğrudan denize dökülen Kilt Rock şelalesi, masalsı tepeleriyle Quiraing ve renkli evleriyle Portree kasabası, adanın mutlaka görülmesi gereken noktalarıdır. Hava açık olduğunda manzaralar nefes kesicidir; sisli günlerde ise ada gizemli bir havaya bürünür.
Pitlochry ve dönüş
Edinburgh’a dönüş yolunda, Viktorya döneminden kalma şirin kasaba Pitlochry’de mola verilir. Burası, Highlands’e veda etmeden önce yerel el sanatları ve İskoç lezzetleri için güzel bir duraktır.
İskoçya’ya ne zaman gidilir?
- Mayıs – Haziran: Uzun günler, açan çiçekler ve görece kuru hava. Highlands için en ideal dönemlerden biri.
- Temmuz – Ağustos: En sıcak aylar; Edinburgh’da Ağustos festivalleri şehri canlandırır ama kalabalık ve fiyatlar artar. Kırsalda küçük sinekler (midge) can sıkabilir.
- Eylül – Ekim: Sonbahar renkleri, daha az kalabalık ve romantik bir atmosfer. Outlander hayranlarının en sevdiği dönemdir.
- Kış: Kısa günler ve sert hava; ancak Edinburgh’un Noel ve yeni yıl (Hogmanay) kutlamaları ünlüdür.
İskoçya turu için pratik ipuçları
- Kat kat giyinin: İskoçya’da hava bir saat içinde değişebilir. Su geçirmez bir mont ve rahat bot şarttır.
- Para birimi: İngiliz sterlini (£) kullanılır; İskoçya’nın kendi banknotları da geçerlidir. Kartla ödeme yaygındır.
- Vize: İskoçya Birleşik Krallık’ın parçasıdır; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için Birleşik Krallık vizesi gerekir. Başvuru ve ücret katılımcıya aittir.
- Lezzetler: Haggis, İskoç somonu, kısa kurabiye (shortbread) ve geleneksel İskoç kahvaltısını denemeden dönmeyin.
- Mesafeler: Haritada kısa görünen mesafeler, dar ve virajlı yollar nedeniyle uzun sürebilir. Rehberli turlarda bu süreler manzara molalarıyla keyifli bir yolculuğa dönüşür.
Hangi tur size uygun?
Sadece İskoçya’nın doğasına ve Outlander atmosferine odaklanmak istiyorsanız 4 gece 5 günlük İskoçya turumuz Edinburgh, Glencoe, Loch Ness, Inverness ve Skye Adası’nı kapsar. Harry Potter dünyası önceliğinizse Harry Potter turumuz Londra, Oxford ve Edinburgh’u birleştirir. Britanya adalarını bir bütün olarak görmek isteyenler içinse Büyük Britanya turumuz İngiltere, Galler, İskoçya ve İrlanda’yı tek rotada sunar.
Edinburgh’da bir gün: önerilen rota
Edinburgh’da yalnızca bir gününüz varsa şu sırayla gezmenizi öneririz:
- Sabah – Edinburgh Kalesi: Açılış saatinde kaleye girerek kalabalıktan önce İskoç taç mücevherlerini ve şehir manzarasını görün.
- Royal Mile: Kaleden aşağı doğru yürüyerek St Giles Katedrali’ni, dar ara sokakları ve hediyelik dükkânlarını keşfedin.
- Victoria Street ve Grassmarket: Renkli cepheleriyle Victoria Street’ten Grassmarket meydanına inin; öğle yemeği için burası iyi bir seçimdir.
- Greyfriars Kirkyard ve Greyfriars Bobby: Tarihi mezarlığı ve sadık köpeğin heykelini ziyaret edin.
- Öğleden sonra – Yeni Şehir: Princes Street Bahçeleri’nden kalenin en güzel fotoğrafını çekin, George Street’te alışveriş yapın.
- Gün batımı – Calton Tepesi: Şehrin, kalenin ve denizin bir arada göründüğü panoramayla günü tamamlayın.
Kaleler meraklıları için İskoçya
İskoçya’da yüzlerce kale bulunur; bazıları ayakta ve müze olarak kullanılırken bazıları romantik birer harabedir. Highlands rotası üzerinde ya da yakınında görebileceğiniz en etkileyici kaleler şunlardır:
- Edinburgh Kalesi: Şehre hâkim tepedeki kale, İskoçya’nın en çok ziyaret edilen tarihi yapısıdır.
- Urquhart Kalesi: Loch Ness kıyısında, gölün en güzel manzarasına sahip harabe kale.
- Eilean Donan Kalesi: Skye Adası yolunda, üç gölün birleştiği noktada küçük bir adacık üzerinde yükselen ve İskoçya’nın en çok fotoğraflanan kalelerinden biri.
- Doune Kalesi: Outlander hayranlarının yakından tanıdığı Ortaçağ kalesi; aynı zamanda pek çok tarihi filmde de kullanılmıştır.
- Stirling Kalesi: İskoç bağımsızlık tarihinin kilit noktalarından biri; Edinburgh’a yakın günübirlik geziler için idealdir.
İskoç kültürünü tanımak: kilt, tartan ve gayda
İskoçya’yı yalnızca manzaralarıyla değil, kendine özgü kültürüyle de tanımak gerekir. Geleneksel erkek eteği kilt, aileleri ve klanları temsil eden renkli kareli desenlere sahip tartan kumaştan yapılır. Her klanın kendine ait bir tartan deseni vardır ve pek çok İskoç bu desenleri gururla taşır. Edinburgh sokaklarında sık sık duyacağınız gayda sesi ise İskoçya’nın simgesidir. Highlands’te yaz aylarında düzenlenen “Highland Games” şenliklerinde gülle atma, kütük fırlatma ve geleneksel danslar gibi yarışmaları izleyebilirsiniz. Outlander dizisinde sıkça karşılaşılan Galce kökenli “Gaelic” dili ise bugün hâlâ bazı bölgelerde, özellikle Skye Adası’nda tabelalarda karşınıza çıkar.
Highlands’te doğa ve fotoğraf
İskoç Yaylaları, fotoğraf tutkunları için sonsuz bir ilham kaynağıdır. Sabahın erken saatlerinde vadilere çöken sis, gün içinde hızla değişen bulutlar ve gün batımının göllerde yansıması, her mola noktasını ayrı bir kareye dönüştürür. Highlands’te ayrıca uzun tüylü, sevimli Highland sığırları, kırmızı geyikler ve yırtıcı kuşlar görmek mümkündür. Doğa yürüyüşü sevenler için Glencoe ve Skye Adası’nda farklı zorluk seviyelerinde patikalar bulunur; rehberli turlarda kısa yürüyüşler ve fotoğraf molaları programa dahil edilir.
Hangi mevsimde hangi deneyim?
Yazın uzun gün ışığı sayesinde akşam saatlerinde bile gezmeye devam edebilirsiniz; Haziran’da İskoçya’nın kuzeyinde hava neredeyse gece yarısına kadar aydınlıktır. Sonbaharda ise Highlands’in tepeleri kızıl ve kahverengi tonlarına bürünür, sis daha sık görülür ve atmosfer tam bir Outlander sahnesine dönüşür. Kış aylarında dağların zirveleri karla kaplanır; ancak günler kısadır ve bazı yollar hava koşullarına bağlı olarak kapanabilir.
İskoç mutfağından tatlar
İskoçya’nın soğuk ve rüzgârlı iklimi, doyurucu ve sıcak bir mutfak yaratmıştır. Ülkenin en bilinen yemeği haggis, baharatlı ve doyurucu bir yemektir; genellikle patates ve şalgam püresiyle servis edilir. Kuzey Atlantik’in soğuk sularından gelen İskoç somonu dünyanın en lezzetlilerinden biri kabul edilir; füme ya da ızgara olarak denenebilir. Sabahları yulaf lapası (porridge) ve doyurucu İskoç kahvaltısı, uzun gezi günlerine iyi bir başlangıçtır. Tatlı olarak tereyağlı shortbread kurabiyeleri ve kremalı, ahududulu geleneksel cranachan tatlısını denemeden dönmeyin. Edinburgh ve Inverness’te helal seçenekler sunan restoranlar da bulunur.
Inverness ve çevresi
Highlands’in kapısı Inverness, küçük ama karakterli bir şehirdir. Ness Nehri kıyısında yürüyüş yapmak, nehrin ortasındaki yeşil adacıklara yürüyüş köprüleriyle geçmek ve kırmızı kumtaşından yapılmış kaleyi görmek şehrin keyifli deneyimlerindendir. Victorian Market olarak bilinen kapalı çarşı, yerel ürünler ve hediyelikler için güzel bir duraktır. Şehrin hemen dışında yer alan Culloden savaş alanı, 1746’da Jakobit ayaklanmasının sona erdiği yerdir ve hem İskoç tarihi meraklıları hem de Outlander hayranları için duygusal bir ziyaret noktasıdır. Inverness aynı zamanda Loch Ness ve Skye Adası’na yapılacak gezilerin başlangıç noktası olduğu için Highlands rotalarının vazgeçilmez konaklama durağıdır.
Sık sorulan sorular
Edinburgh’da Harry Potter mekânları nerede?
Victoria Street, Greyfriars Kirkyard, George Heriot’s School ve yazarın çalıştığı söylenen kafeler Eski Şehir’de, birbirine yürüme mesafesindedir.
Outlander nerede çekildi?
Dizinin önemli sahneleri Doune Kalesi, Culross, Falkland ve Blackness Kalesi gibi Edinburgh’a yakın noktalarda çekildi. Highlands manzaraları ise dizinin atmosferinin kaynağıdır.
Loch Ness’e Edinburgh’dan günübirlik gidilir mi?
Mümkündür ancak yolculuk uzun sürer. Highlands’i Inverness’te konaklayarak gezmek, Loch Ness ve Skye Adası’nı daha rahat görmenizi sağlar.
Skye Adası’na nasıl gidilir?
Skye Adası, anakaraya köprüyle bağlıdır; rehberli turlarda otobüsle ulaşılır. Inverness’ten yolculuk yaklaşık üç saat sürer ve manzaraları başlı başına bir gezidir.
İskoçya’da hava nasıl, yanıma ne almalıyım?
İskoçya’da hava yazın bile serin ve değişken olabilir. Su geçirmez bir mont, kat kat giyinmeye uygun kıyafetler, rahat ve kaymayan ayakkabılar, bere ve ince eldiven yanınızda bulunsun. Yaz aylarında kırsalda küçük sineklere karşı koruyucu losyon da işe yarar.
Highlands’te Highland sığırlarını görebilir miyim?
Uzun tüylü ve sevimli Highland sığırları, Highlands rotası boyunca kırsal alanlarda sıkça görülür. Rehberli turlarda uygun noktalarda fotoğraf molası verilir; hayvanları beslememek ve çitlere yaklaşmamak gerekir.
İskoçya turu kaç gün olmalı?
Edinburgh ve Highlands için 4 gece 5 gün iyi bir başlangıçtır. Daha uzun bir programda batı kıyısındaki adalar ve kaleler de eklenebilir.